Эл аралык Глобалдык Фонд тарабынан каржыланган проектин 1-чи этабы аяктады.

Балыкчы шаарынын аймагына мындан 20 жыл мурун 600 тонна  (болжол менен 4,4 мин баррелей) күйүүчү май төгүлгөн. Ал жайылып жана тереңдеп отуруп жер алдындагы сууларга жетип, алар менен бирдикте Ыссык-Колдун суусуна жетерине 30-40 метрдей гана аралык калды. Бул булганган жерде эч нерсе өспөйт, топурак өзүнүн касиетин толугу менен жоготкон.

Мына ушунудай коркунучтуу абалдан чыгуу максатында Эл аралык Глобалдык Фонд тарабынан (ГЭФ/ПМГ) долбоор ачылган. Бул долбоордун алкагында, Кыргыз-Түрк «Манас» Университетинин Өсүмдүк коргоо бөлүмүнүн башчысы профессор Т.Д. Дөөлөткельдиева жетектеген илимий группа биоремедиация технологиясын колдонуп  нефти продуктасы менен булганган топуракты тазалоо боюнча илимий изилдөө жана талаа шартында тазалоо технологиясын жүргүздү.

Долбоордун 1-чи этабында булганган аймактын жергиликтүү микрофлорасынын биоартүрдүүлүгү молекулалык деңгээлде  изилденип, алардын арасынан булганууга чыдамдуу болгон штаммдардын түрлөрү бөлүнүп алынган, филогенетикасы аныкталган. Ушул жогорку концентрацияга чыдамдуу микроорганизмдердин негизинде  лабораторияда ферментация жолу менен, атайын азык чөйрөлөрдө суюк формуладагы биопрепарат өндүрүлгөн. Бул биопрепараттын 4 литри  1 М3 булганган топуракты тазалоого чыгымдалган. Ар бир 25 күндө эки жолу мындай өлчөмдөгү биопрепаратты колдонуу менен  булгануунун концентрациясын 52,0%-ке чейин азайтууга жетишилген. Бул болгону 2 ай ичинде жасаланган иштин жыйынтыгы. Дүйнөлүк практикага ылайык мындай жогорку концентрациядагы булганган топуракты тазалоодо 6 ай ичинде 60-65% -ке жетишүү эң жакшы натыйжа деп эсептелинет.

 

Илимий изилдөө проекттер

Science fund of National Academy Science of KR  1/02 11\04“ Heavy metals and Radioactive Substances pollution in soil: microbial monitors and biotechnological aspects”. This project ıs to evaluate the pollution levels of contaminated soils and selection persistent species of microorganisms  for bioremediation of heavy metals in environment

UNECKO, Franco – Kyrgyz joint Project "Protection and Development of  “Juniper forests". 9/02 – 8/05.  This study is the forest restoration process through natural and biotechnological ways. Role: co-Investigator

P KR-0003166 / 0003779. 1/03- 12/06  "Microbiological biodiversity of high mountainous areas: biotechnological and genetic potential” .The major goal of this project is to study microbiological biodiversity of soil biotypes of high mountainous areas to select and create laboratory collection of new   biotechnological important species of bacterium and fungi.

KR 0004132/ 0003514. 1\06- 12\08  “Bioprospecting of enzymes from cold- adapted microorganisms for food and agriculture  biotechnology”. The project represents an intensive study and screening of several families of intra and   extra –cellular enzymes (cellulase, amylase, pectinase) produced by cold-  adapted microorganisms (Arthrobacter, Streptomyces, Aspergillus  and Penicillium) having a wide application in food industry for food bioprocessing.

U01 TW006674 Raskin (PI) NIH ,USA . 9/03-8/08  "International Cooperative Biodiversity Group: Building New   Pharmaceutical Capabilities in Central Asia .This study is designed to  bioprospect new microorganisms from soils and sediments in Central Asia and to screen antimicrobial lead compounds.  Role: co-Investigator

1R03TW007908-01  G.Zylstra  (PI) NIH, USA. 07/01/2007 – 04/30/20  “Molecular Insight into Toxicant Degradation by Microbial Communities”,  NIH, USA.Role: Collaborator in Kyrgyzstan. The major goal of this project is to study microbial diversity related to oxygenase enzymes useful in biodegradative  and industrial (biotransformation) processes.

 KR 0004132/ 0003515. 1\09- 12\ 12. Novel antifungal and growth stimulators compounds of Streptomyces bacteria  for crop protection. Role: : PI

PKR.  Plant Protecion and Quarantine. 1.01\ 012- 12. \014. The use of pheromone  traps for monitoring of quarantine pests of fruit crops. Role: : PI

PKR. Forest Research Foundation of Kyrgyzstan.1.05\012- 31.04\015.
The development of microbial  control  agents against  the pests of forest plantations in Chui region. Role: : PI

Global Ecological Fond  Project in Kyrgyzstan..08\014-  31.10.016. Biological remediation of  oil polluted  soils in  Balykchy city’. Role: : PI